Desykanty w rolnictwie: Kompleksowy przewodnik po zastosowaniu, bezpieczeństwie i regulacjach

Desykanty to środki ochrony roślin, które odgrywają kluczową rolę w nowoczesnym rolnictwie. To specjalne środki, które pomagają roślinom szybciej dojrzeć, wysuszając ich nadziemne części, czyli liście i łodygi.Dzięki temu zbiór jest łatwiejszy, a zebrane plony lepszej jakości. W dzisiejszym rolnictwie, gdzie liczy się wydajność i jakość, desykanty są ważnym wsparciem w wielu uprawach: od ziemniaków po zboża.

Zapraszamy do zakupów w naszym sklepie!

Co to są desykanty?

Desykanty to środki chemiczne, które powodują szybkie wysychanie zielonych części roślin, przede wszystkim liści i łodyg. Najczęściej wykorzystuje się je przed zbiorem nasion, aby ułatwić pracę i poprawić jakość plonów. Są też pomocne przy przygotowywaniu pola pod nowe nasadzenia, szczególnie tam, gdzie trudno pozbyć się chwastów w tradycyjny sposób.

W ogrodnictwie sprawdzają się w miejscach trudnych do odchwaszczenia, np. na dużych rabatach, między krzewami czy na nieużytkach. Choć desykanty to środki chemiczne i wymagają ostrożności, szybko ulegają rozkładowi, dlatego przy zachowaniu odpowiednich odstępów i dawek mogą być stosowane również w uprawach roślin jadalnych.

Stosowanie desykantów pozwala na:

• Wyrównanie dojrzewania roślin – szczególnie w przypadku roślin o nierównomiernym wzroście.
• Przyspieszenie zbiorów – co jest istotne w przypadku roślin, które szybko dojrzewają lub w warunkach niekorzystnych pogodowo.
• Poprawę jakości plonów – poprzez zmniejszenie zawartości wody w plonach, co ułatwia ich przechowywanie i transport.

Jak działają desykanty?

Desykanty działają na rośliny poprzez:

• Zaburzenie procesów metabolicznych – co skutkuje zahamowaniem wzrostu i obumieraniem tkanek roślinnych.
• Przyspieszenie dojrzewania – poprzez indukcję procesów starzenia się roślin.

W zależności od substancji czynnej, desykanty mogą działać kontaktowo (działając bezpośrednio na powierzchnię rośliny) lub systemicznie (przemieszczając się w obrębie rośliny).

Desykanty oraz ich zastosowanie w różnych uprawach

Ziemniaki

W uprawie ziemniaków desykacja jest kluczowym zabiegiem przed zbiorem. Pozwala na:

• Wyrównanie dojrzewania bulw – co ułatwia ich zbiór.
• Zmniejszenie ryzyka porażenia chorobami – poprzez eliminację źródeł infekcji.
• Poprawę jakości bulw – poprzez zmniejszenie zawartości wody.

Do desykacji ziemniaków stosuje się preparaty zawierające substancje czynne takie jak:

• Glufosynat amonu – działa systemicznie, skutecznie niszcząc nać.
• Karfentrazon etylu – przyspiesza dojrzewanie i poprawia jakość bulw.
• Kwas nonanowy – działa kontaktowo, szybko eliminując nać .

Zboża i rzepak

W uprawach zbóż i rzepaku desykacja pozwala na:

• Wyrównanie dojrzewania roślin – co ułatwia zbiór.
• Redukcję zawartości wody w plonach – co poprawia ich jakość.
• Eliminację chwastów – które mogą utrudniać zbiór.

Do desykacji zbóż i rzepaku stosuje się preparaty zawierające glifosat, jednak jego stosowanie jest ściśle regulowane i dozwolone tylko w określonych warunkach.

Rośliny strączkowe

W uprawach roślin strączkowych desykacja:

• Przyspiesza dojrzewanie nasion – co ułatwia ich zbiór.
• Poprawia jakość plonów – poprzez zmniejszenie zawartości wody.
• Ułatwia zbiór – poprzez eliminację części nadziemnych roślin.

Do desykacji roślin strączkowych stosuje się preparaty zawierające substancje czynne takie jak glufosynat amonu.

Desykanty - bezpieczeństwo stosowania

Stosowanie desykantów wiąże się z koniecznością przestrzegania zasad bezpieczeństwa:

• Stosowanie tylko zarejestrowanych preparatów – zgodnie z etykietą producenta.
• Przestrzeganie okresów karencji – czyli czasu, który musi upłynąć od zastosowania preparatu do zbioru plonów.
• Używanie odpowiedniego sprzętu ochrony osobistej – w tym odzieży ochronnej, rękawic i masek.
• Dokumentowanie zabiegów – w celu zapewnienia traceability i zgodności z przepisami.

Regulacje prawne dotyczące desykantów

W Polsce stosowanie desykantów jest ściśle regulowane przez:

• Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – które zatwierdza rejestrację preparatów.
• Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) – która nadzoruje stosowanie środków ochrony roślin i kontroluje przestrzeganie przepisów.

Warto zaznaczyć, że niektóre substancje czynne, takie jak dikwat, zostały wycofane z obrotu w Unii Europejskiej, co ogranicza dostępność niektórych preparatów. Rolnicy mają jednak do dyspozycji kilka alternatywnych preparatów. Desykację naci ziemniaczanej można przeprowadzić z użyciem glufosynatu amonu, herbicydu z grupy aminofosfonianów, który stosuje się, gdy bulwy osiągną odpowiednią dojrzałość. Działa on wgłębnie i jest nieselektywny.

Kolejnym zamiennikiem dla dikwatu jest karfentrazon etylu. Ten środek z grupy triazolinin zwiększa wrażliwość roślin na światło, co prowadzi do uszkodzenia i zniszczenia naci.

Alternatywy dla tradycyjnych desykantów

W odpowiedzi na rosnące wymagania rynku i regulacje środowiskowe, coraz większe znaczenie zyskują alternatywne metody desykacji, które pozwalają ograniczyć użycie syntetycznych substancji chemicznych. Do najczęściej stosowanych zaliczamy:

Desykacja mechaniczna - Metoda ta polega na użyciu urządzeń rozdrabniających zielone części roślin, zwanych łęciarkami. Jest to sposób prosty i niedrogi, jednak mało efektywny, ponieważ może prowadzić do ponownego wzrostu roślin oraz zwiększenia ryzyka infekcji.Jest to metoda szczególnie popularna w rolnictwie ekologicznym, jednak jej skuteczność zależy od warunków pogodowych i fazy rozwojowej rośliny.

Biologiczne środki wspomagające wysychanie roślin

Zamiast dikwatu, do desykacji można zastosować kwas nonanowy (znany również jako kwas pelargonowy). Jest to środek chwastobójczy działający kontaktowo, który nie przemieszcza się wewnątrz rośliny. Substancja aktywna powoduje odwodnienie tkanek roślinnych, co prowadzi do ich wyschnięcia. Produkt jest bezpieczny dla środowiska oraz zwierząt.

Jak prawidłowo wykonać zabieg desykacji?

Aby desykacja przyniosła oczekiwane efekty, należy przestrzegać kilku kluczowych zasad:

Dobór odpowiedniego momentu zabiegu

To jeden z najważniejszych czynników. Zbyt wczesna desykacja może pogorszyć jakość plonu, natomiast zbyt późna – utrudnić zbiór.

Najlepszy moment to ten, kiedy:

• roślina zakończyła już aktywny wzrost,
• nasiona osiągnęły odpowiednią dojrzałość fizjologiczną,
• łan jest równomiernie rozwinięty.

Właściwe warunki pogodowe

Desykację najlepiej przeprowadzać w dni pogodne, suche i bezwietrzne.

Użycie odpowiedniego sprzętu

Podstawą jest równomierna aplikacja desykantu. Zaleca się stosowanie opryskiwaczy belkowych z dobrze skalibrowanymi dyszami. Ważna jest też wysokość belki, powinna ona być dostosowana do wysokości roślin, by zapewnić maksymalne pokrycie powierzchni.

Desykanty - czego unikać podczas ich stosowania?

• Nieprzestrzeganie zaleceń etykiety – może prowadzić do pozostałości substancji w plonie powyżej dopuszczalnych norm.

• Stosowanie zbyt wysokich dawek – nie przyspieszy działania, a może zwiększyć ryzyko fitotoksyczności.

• Desykacja zbyt młodego łanu – pogarsza jakość nasion, zmniejsza MTZ (masę tysiąca ziaren), zwiększa ryzyko porażenia przez choroby.

Najczęściej stosowane substancje czynne

W Polsce do najczęściej używanych substancji desykacyjnych należą:

• Glifosat – działa systemicznie, skutecznie likwiduje chwasty i przyspiesza dojrzewanie. Wciąż szeroko stosowany, choć jego przyszłość w UE jest niepewna.

• Kwas nonanowy – działa szybko i kontaktowo, popularny w desykacji ziemniaków.

• Glufosynat amonu – efektywny i szybki w działaniu, często używany w desykacji rzepaku, ziemniaka czy grochu.

• Karfentrazon etylu – nowoczesna substancja o szybkim działaniu kontaktowym.

Plusy i minusy stosowania desykantów

Zalety:

• Skrócenie i wyrównanie terminu zbioru,
• Poprawa jakości plonu,
• Redukcja strat podczas zbioru,
• Ułatwienie pracy maszynom rolniczym.

Wady:

• Koszt zakupu preparatów,
• Ryzyko pozostałości substancji aktywnych,
• Wpływ na środowisko – szczególnie przy niewłaściwym stosowaniu,
• Zależność od pogody (skuteczność mniejsza przy niskiej temperaturze lub wilgoci).

Aktualne wyzwania i kierunki rozwoju

 Coraz więcej uwagi poświęca się:

• zrównoważonemu rolnictwu, w którym ogranicza się stosowanie substancji chemicznych,
• precyzyjnej aplikacji – dzięki nowoczesnym technologiom i czujnikom można dokładnie ocenić, które części pola wymagają zabiegu,
• alternatywnym substancjom biologicznym, które mogą stopniowo zastępować konwencjonalne desykanty.

Przyszłość desykacji to również innowacje w genetyce roślin, takie jak prace nad odmianami szybciej dojrzewającymi i bardziej odpornymi na choroby mogą z czasem zmniejszyć potrzebę stosowania chemicznych desykantów.

Desykanty – czy warto?

Desykanty to skuteczne narzędzie wspomagające zbiór plonów w wielu rodzajach upraw. Stosowane zgodnie z zaleceniami producenta i obowiązującymi przepisami prawa, pozwalają zwiększyć efektywność produkcji rolniczej, poprawić jakość plonów i zoptymalizować proces zbioru. W obliczu rosnących wymagań środowiskowych i ograniczeń legislacyjnych, rolnicy coraz częściej sięgają po nowe technologie i metody desykacji, łącząc skuteczność z odpowiedzialnością ekologiczną.

Nie jesteś pewien, który produkt wybrać? Skontaktuj się z nami – chętnie doradzimy!